Devlet Covid-19 Aşılarını Zorunlu Kılabilir mi?

Öncelikle şunu belirteyim, bu yazı aşı olup olmamanız gerektiğine dair bir yazı değildir. Zira ben bir hekim değilim ve bu konuda hüküm ifade etme sadece hekimlerin, o da yalnızca bu alanda uzman olan hekimlerin hakkıdır. Bu yazı, devletin veya kamu otoritesinin Covid-19 aşılarını zorunlu kılıp kılamayacağına dair tamamen “hukuki” görüşümden ibarettir.

Covid-19 salgının ilk yılının sonuna doğru aşıların bulunmuş olması sonucu ikinci yılı aşı tartışmalarıyla geçirdik. Tartışmalar önce “neden Biontech değil de Çin aşısı oluyoruz?” seyrinde devam etti, Biontech aşılarının gelmesiyle birlikte ise “bu aşı değil mRNA, Çin aşısı klasik aşı yöntemiyle üretildiği için daha güvenli” ifadeleriyle beyan etti. Günün sonunda ise “aşı karşıtı” diye bir kavram literatürün ortasına geldi oturdu. Bir kısım kişiler gerçekten bilimsel mahiyetteki endişelerle ancak ciddi bir kısım kişiler ise “bize çip takacaklar” şeklindeki saçma sapan komplo teorileriyle aşıya karşı olduklarını ifade ediyorlar. Aşıya tamamen bilimsel mahiyetteki endişelerle karşı olan kişilere saygı duyduğumu ve bu kişilerin endişe ve itirazlarının aşının gelişimi konusunda son derece önemli ve değerli olduğunu da özellikle vurgulamalıyım. Sonuçta bârika-i hakikat müsâdeme-i efkârdan doğar.

Aşılama konusunda beklenilen hedefin tutturulamaması sonucunda aşı olmayı fiilen zorunlu hale getiren bir takım uygulamaların getirilmeye başladığını görmekteyiz. Aşı olmayan ve PCR testi de yaptırmayan kişilerin statlara alınmaması, bazı üniversitelerde öğrencilerin kampus alanına ve öğrenci yurtlarına alınmamaya çalışılması, bir kısım özel sektör işverenlerinin işçileri kabul etmeyeceklerini açıklaması gibi uygulamalar bu tür fiili zorlamaların birkaç örneği sadece. Hatta bir kısım mülki amirlerin son derece ileri giderek maiyetindeki memurlara “aşı olmayanı kelepçeletir öyle aşı yaptırırım” şeklinde külhanbeyi tavrı gösterdiklerine de şahit olduk. Peki, aşı olmayan kişilere bu tür fiili yaptırımlarda bulunulabilir mi?  Başka bir ifadeyle devlet veya kamu kurumları vatandaşlar için aşıyı zorunlu kılabilirler mi?

Zorunlu Aşı Meselesinin Hukuki Yönü

Her birey vücut bütünlüğünü koruma, başka bir ifadeyle kendi bedeni üzerinde tasarrufta bulunma ve karar verme hakkına sahiptir. Öte yandan Anayasanın 17/2 maddesinde “Tıbbi zorunluluklar ve kanunda yazılı haller dışında, kişinin vücut bütünlüğüne dokunulamaz; rızası olmadan bilimsel ve tıbbi deneylere tabi tutulamaz” denilerek bireyin vücut bütünlüğünü koruma hakkına bir sınırlama getirilmiştir. Anayasanın ilgili hükmüne göre tıbbi zorunluluk söz konusuysa ve bu zorunluluktan dolayı kanuni bir düzenleme de yapılmışsa bireyin vücut bütünlüğüne dokunulabilir.

Aşı uygulaması da bireyin vücut bütünlüğüne yönelik bir müdahaledir ve kanuni düzenleme getirilerek zorunlu kılınabilir. Ancak mevzuatta hali hazırda Covid-19 aşılarının zorunlu olduğuna ilişkin bir kanuni düzenleme bulunmamaktadır. Dolayısıyla hiçbir kamu kuruluşu ne kendi personelini ne de vatandaşını aşı olmaya zorlayamaz, öyle kelepçe takıp aşılatamaz.

Tabi yukarıda ifade ettiğimiz hukuki yoruma “ama Umumi Hıfzıssıhha Kanunu var, o kanuna göre aşı zorunlu kılınabilir” diye itiraz edecek aklı evveller çıkabilir. Hemen cevaplarını peşin peşin vereyim; Evet bizim hukukumuzda aşıyı düzenleyen bir kanun vardır hatta aşıyı düzenleyen tek kanun 1930 yılında yürürlüğe giren 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu’dur. Ancak Umumi Hıfzıssıhha Kanunu’nda zorunlu kılınan tek aşı çiçek aşısıdır. Çiçek aşısı dışındaki hiçbir aşı için kanuni bir zorunluluk getirilmemiştir.

Covid-19 aşısı ise, ne Umumi Hıfzıssıhha Kanunu’nda ne de başka bir kanunda zorunlu aşı olarak öngörülmemiştir. Bunun da sonucunda Covid-19 aşısı hukukumuzda ancak rızaya dayalı olarak uygulanabilir. Kişiye rızası dışında Covid-19 aşısı uygulanması veya uygulanmaya çalışılması Anayasa ile korunan vücut bütünlüğü dokunulmazlığı hakkı ile buna dayalı olarak maddi ve manevi varlığın korunması ve geliştirilmesi hakkının ihlalidir.

Nitekim kanuni düzenleme olmadığı için Covid-19 aşısının zorunlu kılınamayacağı hususuna ilişkin Anayasa Mahkemesi’nin de pek çok emsal kararı bulunmaktadır. Nitekim Anayasa Mahkemesi 1. B. 23.03.2016 tarihli 2013/7246 esas numaralı, Anayasa Mahkemesi 2. B. 29.06.2016 tarihli 2014/4077 esas numaralı ve Anayasa Mahkemesi 2. B. 21.11.2017 tarihli 2014/5629 esas numaralı kararlarında “genel ve zorunlu aşı uygulamasına dayanak oluşturacak bir kanun hükmünün mevcut olmadığı” gerekçesiyle başvurucuların haklarının ihlal edildiğine karar vermiştir.

Buradan görüleceği ve tekraren ifade edeceğimiz üzere Covid-19 aşıları hakkında hali hazırda kanuni bir düzenleme bulunmadığı için hiçbir resmi ve/veya özel kurum vatandaşları aşı olmaya zorlayamaz. Aksi durum aşıya zorlanan her bir vatandaş bakımından hak ihlalidir.

Zorunlu aşı uygulaması meselesinin iş hukuku bakımından etkilerine, aşı olmayan işçinin iş akdinin haklı nedenle (tazminatsız) olarak feshedilip edilemeyeceği konusuna da bir sonraki yazımızda değineceğiz.

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Gürkan Uysal - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Kocaeli Halk Gazetesi Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Kocaeli Halk Gazetesi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler Kocaeli Halk Gazetesi editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Kocaeli Halk Gazetesi değil haberi geçen ajanstır.

01

Izmitliii - Cip saçma sapan öylemi oku araştır öyle yorum yap defalarca yazıldı kaynak verildi biz okuduk ulaştık siz mi ulaşamadınız hayret birde karşıtlar varmış zorunlu olmalıymış neden anlama zorluğu çekersiniz anlamam gider virüs bir labaratuar ürünüdür içeriğini bilen varmı varsa oda işin içindedir neye göre aşı hazırlandı virüsün içindekileri bilmeleri gerekir antisini üretebilmek için 6 ay gibi bir sürede neye göre aşı yapıldı aşının hazırlanma süresi nedir biliyormu acaba deneklerin süresi bile 3 faz hazırlık dönemi takriben 5 yıldır oyun başka doğal bir salgın değil bu nesini anlamıyor siz vurdurun engel olan mı var 2019 203 stratejik kalkınma planı var bir gezinin cip meselesi orada var okuyun araştırın boş konuşmayın

Yanıtla . 1Beğen . 1Beğenme 13 Ekim 21:06